Statutory Definitions | Ethiopian Legal Brief


Statutory Definitions | Ethiopian Legal Brief.

Click on the alphabets to browse.

A    B   C    D   E   F    G    H   I     J K   L     M    N    O    P    Q    R    S    T    U   V   W   X Y Z

Statutory Definitions, is a new page added to the blog. It is placed next to the About page on the Home menu. It contains alphabetical list of some statutory definitions.

The statutory definitions are taken from a compilation titled “Dictionary of judicial and Statutory Definitions of Legal Terms” (Unpublished, 300 Pages). The compilation comprises of all words and phrases defined by the House of People’s Representatives and the Council of Ministers. It also includes judicial definitions by the Cassation Bench of the Federal Supreme Court and definitions found in the CODEs.

Brief note on how to use:

1.      Abbreviations

P=Proclamation

R=Regulation

Hence:

(P331/03) is to mean Proclamation Number 331/2003 and (R17/97) stands for Regulation Number 17/1997.  A Table of Legislation is provided in the compilation to identify the full title of proclamations and regulations.

2.      Terms having similar definitions are separated by a comma. For instance, the statutory definition for academic staff is provided in the following way:

Academic Staff

(R60/99, R61/99, R62/99, R63/99, and R68/01) means any employee engaged in teaching or research activities

This indicates that academic staff is defined similarly in regulations number 60, 61, 62, 63 and 68.

3.      When one word is defined differently, the definitions are listed in their order of publication on the relevant statutes.

For instance, here is how the definitions of ‘beneficiary’ are listed.

Beneficiary

(R91/2003, R154/2008) means a student at a public higher education institution pursuing higher education or training and who has entered into an obligation with the concerned institution for the future payment of the cost of his/her education or training and other services

(P653/09) means a Head of State or Government, Senior Government Official, Member of Parliament or Judge who is enjoying or entitled to the rights and benefits under this Proclamation

(P690/10) means a person entitled to receive the benefit packages under the social health insurance scheme

(P714/2011) means a public servant or his survivor who receives benefits or fulfils the conditions for receiving benefits in accordance with this Proclamation

(P715/2011) means an employee of private organization or his survivor who receives benefits or fulfils the conditions for receiving benefits

(P780/2013) means a person who receives benefits or profits, or is designated as the recipient of funds or other property 

This shows that similar definitions are provided for beneficiary in regulations number 91 and 154. However, the term is defined differently in proclamations number 653, 690, 714, 715 and 780.

  1. No changes have been made to spelling and grammatical errors that appear on the statutes. However, when such errors are likely to create ambiguity, an alternative spelling has been provided. The word or phrase with a spelling error is also included in within a bracket.

For instance let’s have a look at the statutory definition of Rights to Lien:

Rights to Lien (P372/03) it is a preferential rights of the warehouse man over the goods stored in a warehouse or over the pledgee [pleadgee] of warehouse receipts [recipts] or over the bailer or his transferee on the proceeds earned from sale of the goods, in relation to the cost incurred pursuant [persuant] to the provision of this proclamation to store, deposit prepare pack, transport, insure and for Labour and professional work and incurred to properly [preperly] handled the goods and sale including [includily] the unpaid and remaining warehouse cost

The words pleadgee, recipts, persuant, preperly, includily all appear on the legislative text (i.e. proclamation number 372/03).

በጡረታ በመገለል የሥራ ውል የሚቋረጥበት አግባብ፤ የሰበር ችሎት ውሳኔዎች ዳሰሳ


በጡረታ በመገለል የሥራ ውል የሚቋረጥበት አግባብ፤ የሰበር ችሎት ውሳኔዎች ዳሰሳ

የጡረታ መውጫ እድሜ ላይ መድረስ ህጋዊ ውጤት
በጡረታ መገለል ሲባል ምን ማለት ነው?
በ‘ህብረት ስምምነት’ በጡረታ መገለል
በ‘መንግስት ውሳኔ’ በጡረታ መገለል

የጡረታ መውጫ እድሜ ላይ መድረስ ህጋዊ ውጤት

ሰራተኛው የጡረታ እድሜ ላይ ደረሶ ከተቀጣሪነት ወደ ተጧሪነት ሲሸጋገር የስራ ውሉም ያለ ተጨማሪ ቅድመ ሁኔታ ወዲያውኑ ያበቃለታል፡፡ ያ ማለት ግን ከጡረታ በኋላ እንደገና በአዲስ መልክ ተቀጣሪ ለመሆን አይችልም ማለት አይደለም፡፡ ጡረተኛው ካካበተው የረጅም ጊዜ የስራ ልምድ እና ተሞክሮ አንጻር በተለይ በአንዳንድ የስራ መስኮች ላይ ተፈላጊነቱ ይጨምራል፡፡ ሆኖም በቋሚነት (ላልተወሰነ) ጊዜ የመቀጠር እድል የለውም፡፡ በሰ/መ/ቁ 18832 (ቅጽ 6) እና 47469 (ቅጽ 9) በተሰጠ የህግ ትርጉም መሰረት ከጡረታ መውጣት በኋላ የሚደረግ የስራ ውል ለተወሰነ ጊዜ እንደተደረገ ይቆጠራል፡፡

ለመንግስትና ለግል ሰራተኞች በህግ የተቀመጠው የጡረታ እድሜ 60 ዓመት ሲሆን የሚሰላውም ሰራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር በቅድሚያ የመዘገበውን የልደት ዘመን መሠረት በማድረግ ነው፡፡

ሰራተኛው በህግ የተወሰነው የ60 ዓመት የጡረታ መውጫ እድሜ ላይ ሲደርስ የስራ ውሉን ያቋረጠው ህግ እንጂ አሰሪው ባለመሆኑ የስራ ውሌ ከህግ ውጪ ተቋርጧል በሚል የሚያነሳው ጥያቄ ተቀባይነት አይኖረውም፡፡ በአመልካች የኢትዮጵያ አገር አቋራጭ ከፍተኛ አውቶብስ የግል ባለንብረቶች ማህበር እና ተጠሪ አቶ አያሌው ይርጉ (ሰ/መ/ቁ 31402 ሚያዚያ 30 ቀን 2000 ዓ.ም ቅጽ 6) መካከል በሰበር በታየ ክርክር ተጠሪ የቀረብኝን እዳ ሳልከፍል በጡረታ ልገለል አይገባም በማለት በመጀመሪያ ደረጃ ፍ/ቤት እና በሰበር ችሎት ያቀረቡት ክርክር ተቀባይት ሳያገኝ ቀርቷል፡፡ Continue reading →

Cassation Decisions Volume 17 Table of Contents


The Federal Supreme Court has released  the table of contents of Cassation decisions volume 17.

Click the link below to download the file.

DOWNLOAD

የችሎት ገጠመኞች እና ቀልዶች


የችሎት ገጠመኞች

በለጬ በችሎት

በአንድ የቀለብ ይቆረጥልኝ ክርክር ዳኛው የተጠሪን የገቢ መጠን ለማጣራት ስራውን ይጠይቁታል፡፡
“ስራህ ምንድነው?” እሱም “ጫት እሸጣለው፡፡ በለጬ ጫት እሸጣለው፡፡” ዳኛው የገቢውን መጠን በተመለከተ መረጃ ለማግኘት “አንድ እስር በለጬ ጫት በስንት ብር ይሸጣል?” ሲሉ ጥያቄ ያቀርቡለታል፡፡ እሱም መቼም ዳኛው የበለጬን የመሸጫ ዋጋ አያውቁም በሚል ግምት “40 ብር!” ብሎ ሲናገር ዳኛው የጥያቄውን እንደምታ ባለመረዳት “አንተ! በችሎት ትዋሻለህ?” በለጬ 60 ብር አይደለም?” በማለት አፋጠውታል፡፡

ኮንስታብልና ኮብልስቶን

በአካል ላይ ጉዳት በማድረስ ወንጀል ምስክሩ የምስክርነት ቃሉን እየሰጠ ነው፡፡ በምስርነቱ መሐል “…እና ተከሳሹ በኮንስታብል አናቱን ሲለው መሬት ላይ ተፈጠፈጠ..” በማለት ሲናገር ዳኛው አቋረጡትና “በኮብልስቶን ለማለት ፈልገህ ነው? ኮንስታብል እኮ ፖሊስ ነው፡፡”
ምስክር— “ያው ሁለቱም አንድ ናቸው፡፡”

የሞተ ነገር

የከሳሽ ጠበቃ በስር ፍርድ ቤት በተወሰነው ውሳኔ ላይ ቅር በመሰኘት ይግባኙን ለበላይ ፍርድ ቤት ያቀርባል፡፡ ሆኖም ይግባኝ ሰሚው ፍርድ ቤት የስር ፍርድ ቤትን ውሳኔ ሙሉ በሙሉ አጸናው፡፡ ከዚህ ቀጥሎ በድጋሚ ይግባኝ ማለት አይቻልም፡፡ የቀረችው አንዲት ጠባብ መንገድ “መሰረታዊ የህግ ስህተት አለ” ብሎ ለፌደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የሰበር አቤቱታ ማቅረብ ብቻ ነው፡፡ የሰበር አቤቱታ ቀርቦ ተቀባይነት ካጣ ነገሩ ተሰበረ አለቀ ደቀቀ ማለት ነው፡፡ ከዚህ በኋላ የህገ መንግስታዊነት ጥያቄ ካልተነሳ በቀር ወዴትም መሄድ አይቻልም፡፡ ጠበቃው የሰበር አቤቱታውን ፅፎ አቀረበ፡፡ በሰበር የሚቀርብ አቤቱታ ወደ ዋናው ክርክር ሳይገባ መልስ ሰጭ ሳይጠራ ወዲውኑ “አያስቀርብም!” ተብሎ ሊዘጋ ይችላል፡፡ “አያስቀርብም!” ከተባለ ነገሩ ሞተ ማለት ነው፡፡ የመጨረሻ ዕድሉን በጉጉት የሚጠባበቀው ጠበቃ በቀጠሮው ቀን ሲቀርብ የፈራው አልቀረ የሰበር አቤቱታው “አያስቀርብም!” ተባለ፡፡ በመጨረሻም ዳኛው “መዝገቡ ተዘግቷል! ወደ መዝገብ ቤት ይመለስ” ብለው መዝገቡን ዘጉ፡፡ ጠበቃው ግን እጅ ነስቶ ዝም ብሎ ከመውጣት ይልቅ አንዲት ነገር ተናግሮ ተንፈስ ማለት ስለፈለገ “የተከበረው ፍርድ ቤት መቼ ነው የሚከፈተው?” ብሎ በመጠየቅ ዳኞቹንም ራሱንም ዘና አድርጎ ወጥቷል፡፡

ክቡር ዳኛ
አንድ ተከራካሪ በችሎት ቆሞ ዳኛው ሓሳቡን እንዲረዱለት በተደጋጋሚ “ክቡር ፍርድ ቤት! ክቡር ፍርድ ቤት!” እያለ አቤቱታውን ያሰማል፡፡ አሁንም ባለማቋረጥ “ክቡር ፍርድ ቤት!” ብሎ ሲጀምር ትዕግስት ያጡት ዳኛ “እባክህ ክቡር ፍርድ ቤት! ክቡር ፍርድ ቤት! እያልክ ፍርድ ቤቱን አታሰልቸው፡፡” ይሉታል፡፡ የልቡ ያልደረሰለት ተከራካሪ ግን አነጋገሩን ቀይሮ “ክቡር ዳኛ! ክቡር ዳኛ!” ማለት ሲጀምር ዳኛው “ደሞ ወደእኔ መጣህ?” ብለው ሲያፋጥጡት እንደገና ተስፋ በመቁረጥ ስሜት “ኧረ በእግዚአብሔር!” ማለት ጀመረ:: በመጨረሻ ዳኛው “!እንዴ ደሞ ብለህ ብለህ ወደእሱ ሄድክ?” በማለት ለዛ በተሞላበት መልኩ እንዲረጋጋ አድርገውታል፡፡

የችሎት ቀልዶች

ተከሳሽ– “ክቡር ፍርድ ቤት ሌላ ተከላካይ ጠበቃ እንዲሾምልኝ እጠይቃለሁ፡፡”
ዳኛ– “ምንድነው ምክንያትህ?”
ተከሳሽ– “ይሄኛው ተከላካይ ጠበቃ የኔን ጉዳይ ችላ ብሎታል፡፡”
ዳኛው ወደ ተከላካይ ጠበቃ ዞረው “እህ! ለተከሳሹ ቅሬታ የምትለው ነገር አለህ?”
ተከላካይ ጠበቃ– “ኧ!? ምን አሉኝ? ይቅርታ ጌታዬ እየሰማሁ አልነበረም::”
* * *
ዳኛው ተከሳሹን “ፍርድ ቤት ተከላካይ ጠበቃ እንዲያቆምልህ ትፈልጋለህ?” ሲሉ ይጠይቁታል::
ተከሳሽ –“አይ በራሴ ብከራከር እመርጣለሁ፡፡ የቀረበብኝ ክስ እኮ በጣም ከባድ ነው!”
* * *
በአንድ የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ክስ ዐቃቤ ህጉ ዳኛውን “ጌታዬ ይህ ድርጊት የተፈጸመው ተስተናጋጅ ጢም ብሎ በሞላበት ሬስቶራንት ውስጥ ነው፡፡” ብሎ መናገር ሲጀምር በነገሩ የተደመሙት ዳኛ “በእኔ ተሞክሮ ግን ይህን መሰል ድርጊቶች የሚፈጸሙት ተስተናጋጅ በሌለበትና ሬስቶራንቱ ዝግ በሚሆንበት ጊዜ ነው፡፡” ሲሉት ዐቃቤ ህጉ ነገረኛ ቢጤ ነበረና “አይ ጌታዬ! እኔ እንኳን እንደዛ ዐይነት ተሞክሮ የለኝም!” በማለት የተከበሩት ዳኛ ላይ አላግጦባቸዋል፡፡
* * *
አንድ ሰው ኒዮርክ ከተማ ውስጥ በሐሰት ጠበቃ ነኝ እያለ በማታለል በፍርድ ቤት በተደጋጋሚ ከቀረበ በኋላ ተደርሶበት በፈፀመው የማጭበርበር ወንጀል ክስ ቀርቦበት ጥፋተኛ ተብሎ ዘብጥያ ይወርዳል፡፡ ታሪኩ በእርግጥ ያጋጠመ ሲሆን በወቅቱ የብዙዎችን ትኩረት ስቦ ነበር፡፡ ታዲያ በየቀኑ በእሳቸው ፊት ሲቀርብ አንዴም ያልጠረጠሩት ዳኛ “ጠበቃ እንዳልሆነ መጠርጠር ነበረብኝ፡፡ ሁል ጊዜ ቀጠሮ አክባሪና ትሁት ነው” ሲሉ ተደምጠዋል፡፡
* * *
ዳኛው የተምታታ ክርክር እያቀረበ ሃሳቡ አልጨበጥ ያላቸውን ጠበቃ “ያንተን ክርክር ጭራውን እንኳን ለመያዝ አቅቶኛል፡፡ በአንዱ ጆሮ ገብቶ በሌላኛው ይወጣል” ይሉታል፡፡ ጠበቃውም የሚሸነፍ ዓይነት አልነበረምና “ጌታዬ በመሀል ሆኖ የሚያቆመው ነገር ምን አለ?” ሲል መልሶላቸዋል፡፡
* * *
ከግራ ወደቀኝ እየተመላለሰ ባለማቋረጥ ለረጅም ጊዜ ክርክሩን በማቅረብ ላይ ያለ አንድ ሞቅ ያለው ጠበቃ በወሬው መሐል ቆም ብሎ “እየተከተሉኝ ነው ጌታዬ?” ሲል ዳኛውን ይጠይቃቸዋል፡፡ ዳኛውም “አዎ በቅርበት እተከተልኩህ ነው፡፡ ግን ግራ የገባኝ ነገር ወዴት ነው የምትሄደው?” በማለት መልሰው በነገር ጠቅ አድርገውታል፡፡

ሰራተኛው በአሰሪው ንብረት ላይ ጉዳት በማድረሱ ምክንያት ስለሚሰናበትበት ሁኔታ፡ የሰበር ችሎት ውሳኔዎች ዳሰሳ


ሰራተኛው በአሰሪው ንብረት ላይ ጉዳት በማድረሱ ምክንያት ስለሚሰናበትበት ሁኔታ፡ የሰበር ችሎት ውሳኔዎች ዳሰሳ

መግቢያ

የንብረት ትርጉም

የአሰሪው ወይም ከድርጅቱ ስራ ጋር በቀጥታ ግንኙነት ያለው ንብረት

ጉዳት ማድረስ እና ጉዳት መድረስ

ከባድ ቸልተኝነት

 

መግቢያ

በአሰሪና ሰራተኛ አዋጅ አንቀጽ 27(1) አነጋገር ሰራተኛው ከስራ የሚሰናበተው ሆነ ብሎ ወይም በከባድ ቸልተኝነት ጉዳት ሲያደርስና ጉዳቱም የደረሰው በአሰሪው ንብረት ወይም ከድርጅቱ ስራ ጋር በቀጥታ ግንኙነት ባለው ማናቸውም ንብረት ላይ መሆኑ ሲረጋገጥ ነው፡፡ ከዚህ አንጻር አራት የጥፋቱ ማቋቋሚያዎች አንድ ላይ ተሟልተው መገኘት እንዳለባቸው እንረዳለን፡፡ ይኸውም፤

  • አንደኛ ጉዳት ደረሰበት የተባለው ነገር “ንብረት” መሆን አለበት፡፡ በሌላ አነጋገር ህጉ ለንብረት የሰጠውን ፍቺ ማሟላት ይኖርበታል፡፡
  • ሁለተኛ ንብረቱ የአሰሪው ወይም ከድርጅቱ ስራ ጋር በቀጥታ ግንኙነት ያለው ንብረት ሊሆን ይገባል፡፡
  • ሶስተኛ አሰሪው በንብረቱ ወይም ከድርጅቱ ስራ ጋር በቀጥታ ግንኙነት ያለው ንብረት ላይ የደረሰ ጉዳት ስለመኖሩ ብሎም በጉዳቱና ጉዳት አደረሰ በተባለው ሠራተኛ መካከል የምክንያትና ውጤት ግንኙነት ስለመኖሩ ማስረዳት ይኖርበታል፡፡ የምክንያትና ውጤት ግንኙነት ሲባል ሠራተኛው ማድረግ የሌለበትን በማድረጉ ወይም ማድረግ ያለበትን ባለማድረጉ ምክንያት ጉዳት መከሰቱን ለማመልከት ነው፡፡
  • አራተኛ ሠራተኛው ጉዳቱን ያደረሰው ሆነ ብሎ ወይም በከባድ ቸልተኝነት ስለመሆኑ መረጋገጥ ይኖርበታል፡፡

እነዚህን አራት ነጥቦች የሰበር ችሎት ለድንጋጌው ከሰጠው ትርጉምና ተፈጻሚ ካደረገበት መንገድ አንጻር እንደሚከተለው እናያለን፡፡ Continue reading →

2014-15 Proclmations


Dear Subscribers and visitors

Please click on the link below to download 2014-15 Proclamations

Click HERE

Alternatively, you can also download these proclamations from the official website of House of People’s representatives; http://www.hopr.gov.et

ጠበቃን መምታት በብልሃት


የበላልበልሃን ብሎግ delete ማድረግ ተከትሎ በዛ ላይ ወጥተው የነበሩትን ጽሁፎች በዚህ ብሎግ ላይ በድጋሚ እንማወጣ ባስታወቁት መሰረት እነሆ አንድ የጠበቃ ቀልድ፡፡

አንድ ጠበቃዎችን በመኪና በመግጨት ራሱን የሚያዝናና የከባድ መኪና ሾፌር ነበር፡፡ ሁሌ በመንገድ ላይ ጠበቃ ሲያይ መኪናውን ያጠመዘዝና ያለርህራሄ ጠበቃውን ከገጨው በኋላ ‘ድው!’ የሚል የግጭት ድምጽ ሲሰማ አንጀቱ ይርሳል፡፡ አንድ ቀን መኪናውን እየነዳ ወደ ስራ ሲሄድ አንድ ቄስ መንገድ ዳር ቆመው ሲያይ ‘ዛሬ እንኳን ደግ ልስራ !’ ብሎ በማሰብ መኪናውን ያቆምላቸዋል፡፡

‹‹ወዴት ነው የሚሄዱት አባት?” ይጠይቃቸዋል፡፡

“ፊት ለፊት ወደአለችው ቤተክርስቲያን ነው ልጄ!” ቄሱ በትህትና መለሱለት፡፡

“ችግር የለም አባት ይግቡ እኔ እወስድዎታለሁ”

በሹፌሩ ደግነት የተደሰቱት ቄስ መኪና ውስጥ ገብተው ጉዞ ይጀምራሉ፡፡ በጉዞአቸው መሐል ሾፌሩ በመንገድ ዳር አንድ ጠበቃ ቦርሳውን ይዞ ሲሄድ ሲያይ ሳያውቀው በደመነፍስ መኪናውን በፍጥነት አዙሮ ወደ ጠበቃው መንዳት ይጀምራል፡፡ ሆኖም ከአጠገቡ የተቀመጡት ቄስ መሆናቸውን ሲያስብ የመኪናውን አቅጣጫ በማስቀየስ ጠበቃውን ለትንሽ ይስተዋል፡፡ ጠበቃው እንዳልተገጫ እርግጠኛ ቢሆንም “ድው!” የሚል ድምጽ ግን ሰምቷል፡፡ በፊት መስታወት ቢመለከትም የተገጨ ጠበቃ አልታየውም፡፡ በነገሩ ግራ የተጋባው ሾፌር “ይቅርታ ያድርጉልኝ አባቴ ያንን ጠበቃ እኮ ለትንሽ ገጭቼው ነበር!” ሲል ለቄሱ ይናዘዛል፡፡

ቄሱም በኩራት መንፈስ “ግድ የለህም ልጄ በበሩ አገጩን ብዬ ደፍቼዋለሁ!”

የኩላሊት ሽያጭ ህግና ስነ-ምግባር


(ይህ ጽሁፍ ከዓመታት በፊት ማክዳ በምትባል መጽሔት ወጥቶ የነበረ ሲሆን አሁን ካለው ህግ አንጻር ተቃኝቶ በድጋሚ ቀርቧል፡፡)

ከዓመታት በፊት በአገራችን ሳምንታዊ የግል ጋዜጣ ላይ እንዲህ የሚል ማስታወቂያ ወጥቶ አይቻለሁ ‹‹እባካችሁ እርዱኝ አንዱ ኩላሊታችሁን ለግሱኝ›› የለግሱኝ ጥሪው ህይወት ማዳን እስከሆነ ድረስ ማስታወቂያው በተለየ መልኩ አትኩሮታችንን ላይስብ ይችላል፡፡ ግን ማስታወቂያው በስተመጨረሻው ላይ ማጠቃለያ መልዕክትም አለው፡፡ ‹‹ኩላሊቱን ለግሶ ህይወቴን ላዳነልኝ ግለሰብ ወሮታውን እከፍላለሁ፡፡›› የክፍያው መጠን ባይገለጽም በማስታወቂያው ላይ የቀረበው ጥያቄ ‹ነፃ› ወይም ‹ልግስና› ስላለመሆኑ ድምዳሜ ላይ መድረስ አይከብድም፡፡ ልግስናም ተባለ ሌላ ስያሜ ተሰጠው ለሚሰጠው ነገር በልዋጩ የሚከፈል ዋጋ እስካለ ድረስ የውሉ ዓይነት ከስጦታ ውል ወደ ሽያጭ ውል ይሸጋገራል፡፡

አሁን ላይ ቢሆን ኖሮ ይህን መሰሉ ማስታወቂያ በህግ የተከለከለ በመሆኑ የጋዜጣው ባለቤትም ደፍሮ አያወጣውም፡፡ በማስታወቂያ አዋጅ ቁጥር 759/2009 በአንቀጽ 6(1)(ሀ) እንደተመለከተው የማንኛውም ማስታወቂያ ይዘት ህግና ስነ-ምግባርን የማይጻረር መሆን አለበት፡፡ አዋጁ በአንቀጽ 7 ላይ ህግና ስነ-ምግባርን የሚጻረሩ በማለት ከፈረጃቸው የማስታወቂያ ይዘቶች አንዱ የሕብረተሰቡን አካላዊና አእምሯዊ ጤንነት ወይም ደህንነት ለጉዳት የሚያጋልጥ ድርጊት እንዲፈጸም የሚያነሳሳ ማስታወቂያ ነው፡፡ ስለሆነም ማስታወቂያው ከዚህ ውስጥ የሚመደብ እንደመሆኑ ክልከላ ተደርጎበታል፡፡ ክልከላውን መተላለፍ የወንጀል ድርጊት ሲሆን ከብር 20ሺ በማያንስና ከብር 150ሺ በማይበልጥ የገንዘብ መቀጮ ያስቀጣል፡፡ [የማስታወቂያ አዋጅ ቁጥር 759/2009 አንቀጽ 34(1)(ሐ)] Continue reading →

የችሎት ገጠመኞች እና ቀልዶች


ብዙዎቻችሁ የEthiopian Legal Brief ጎብኚዎች wordpress.com ላይ በላልበልሃ የሚል ብሎግ እንዳለኝ የምታውቁ ይመስለኛል፡፡ ሆኖም ከስራ ብዛትና በቀላሉ ኢንተርኔት ከማግኘት ችግር የተነሳ ከጊዜ ወዲህ በላልበልሃ ላይ ብሎግ ማድረግ አቁሜያለው፡፡ በቅርቡም ለብሎጉ ጎብኚዎችና subscribers በይፋ በማሳወቅ ብሎጉን delete ለማድረግ አስቤያለው፡፡ ጽሁፎቹን ያላነበቡና በድጋሚ ለማንበብ የሚፈልጉ እንደሚኖሩ በመረዳት የተወሰኑትን Ethiopian Legal Brief ላይ አወጣቸዋለው፡፡

የሚከተሉት የችሎት ገጠመኞችና ቀልዶች ከፊሎቹ በላልበልሃ ላይ የወጡ ሲሆን የተቀሩት አዲስ ናቸው፡፡ የህግ ሰዎች! እስቲ ትንሽ ዘና እንበል፡፡

የችሎት ገጠመኞች

ቅርንጫፍ የሌለው ባንክ

ምስክሩ የምስክርነት ቃሉን በእውነት ለመስጠት ቃለ-መሃላ ፈጽሞ ከዳኛው ፊት ለፊት ተቀመጠ፡፡ ዳኛውም ስም ዕድሜ አድራሻ ከጠየቁት በኋላ ቀጣዩን ጥያቄ አቀረቡለት፡፡
ስራ?
ምስክር – ባንክ
ዳኛ – የትኛው ባንክ?
ምስክር – አይ አይደለም ጌታዬ! እኔ እቺ የቆርቆሮ ባንክ ነው የምሰራው፡፡

ቻርጅ እና ቻርጀር

በሞባይል ስልክ ስርቆት ተጠርጥሮ ክስ የቀረበበት አንድ ግለሰብ በቀጠሮው ቀን ፍርድ ቤት ሲቀርብ ዳኛው ‹‹ቻርጁ ደርሶሃል?›› ሲሉ ይጠይቁታል፡፡ ምን ያለበት ምን አይችልም እንዲሉ የዳኛውን ጥያቄ በወጉ ያልተረዳው ተከሳሽ “የምን ቻርጀር?” እኔ የወሰድኩት ሞባይል ብቻ ነው” በማለት ፈጣን ቃሉን ሰጥቷል፡፡

መከላከያ በችሎት

በአንድ ወቅት በወንጀል የተፈረደበት አንድ ደንበኛ ይግባኝ እንዳቀርብለት ጠይቆኝ ስለጉዳዩ የበለጠ ለመረዳት አንዳንድ ጥያቄዎች አቀረብኩለት፡፡ ትንሽ ማውራት እንጀመርን የተከሰሰበትን ድርጊት በበቂ ሁኔታ የሚያስተባብሉ የሰነድና የሰው ማስረጃ እንዳሉት ተረዳሁ፡፡ ይሁን እንጂ ፍርዱን ሳነበው ተከላከል የሚል ብይን ከተሰጠበት በኋላ መከላከያ እንዳለው ሲጠየቅ “የለኝም” ብሏል::
እኔም ይህ ሁሉ በቂ ማስረጃ እያለው ለምን መከላከያውን እንዳላቀረበ በጣም ተገርሜ መከላከያ እንዲያቀርብ ዕድል የተሰጠው መሆኑን ጠየቅኩት፡፡
እሱም “አዎ መከላከያ አለህ? ሲለኝ የለኝም” ብያለው
የባሰ በመገረም “ለምን?” ብዬ ጠየቅኩት::
“መከላከያ ሲል መከላከያ ሰራዊት መሰለኛ!”

የችሎት ቀልዶች

ተከሳሽ– “ክቡር ፍርድ ቤት ሌላ ተከላካይ ጠበቃ እንዲሾምልኝ እጠይቃለሁ::”
ዳኛ– “ምንድነው ምክንያትህ?”
ተከሳሽ– “ይሄኛው ተከላካይ ጠበቃ የኔን ጉዳይ ችላ ብሎታል፡፡
ዳኛ– ወደ ተከላካይ ጠበቃ ዞረው “እህ ለተከሳሹ ቅሬታ የምትለው ነገር አለህ?”
ተከላካይ ጠበቃ– “ኧ!? ምን አሉኝ? ይቅርታ ጌታዬ እየሰማሁ አልነበረም፡፡”

* * * * * * * * * *

ዳኛው ተከሳሹን “ፍርድ ቤት ተከላካይ ጠበቃ እንዲያቆምልህ ትፈልጋለህ?” ሲሉ ይጠይቁታል
ተከሳሽ –“አይ በራሴ ብከራከር እመርጣለሁ፡፡ የቀረበበኝ ክስ እኮ በጣም ከባድ ነው!”

* * * * * * * * * *

በአንድ የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ክስ ዐቃቤ ህጉ ዳኛውን “ጌታዬ ይህ ድርጊት የተፈጸመው ተስተናጋጅ ጢም ብሎ በሞላበት ሬስቶራንት ውስጥ ነው፡፡” ብሎ መናገር ሲጀምር በነገሩ የተደመሙት ዳኛ “በእኔ ተሞክሮ ግን ይህን መሰል ድርጊቶች የሚፈጸሙት ተስተናጋጅ በሌለበትና ሬስቶራንቱ ዝግ በሚሆንበት ጊዜ ነው፡፡” ሲሉት ዐቃቤ ህጉ ነገረኛ ቢጤ ነበረና “አይ ጌታዬ! እኔ እንኳን እንደዛ ዐይነት ተሞክሮ የለኝም!” በማለት የተከበሩት ዳኛ ላይ አላግጦባቸዋል፡፡

* * * * * * * * * *

ዳኛው የተምታታ ክርክር እያቀረበ ሃሳቡ አልጨበጥ ያላቸውን ጠበቃ “ያንተን ክርክር ጭራውን እንኳን ለመያዝ አቅቶኛል፡፡ በአንዱ ጆሮ ገብቶ በሌላኛው ይወጣል” ይሉታል፡፡ ጠበቃውም የሚሸነፍ ዓይነት አልነበረምና “ጌታዬ በመሀል ሆኖ የሚያቆመው ነገር ምን አለ?” ሲል መልሶላቸዋል፡፡

* * * * * * * * * *

ከግራ ወደቀኝ እየተመላለሰ ባለማቋረጥ ለረጅም ጊዜ ክርክሩን በማቅረብ ላይ ያለ አንድ ሞቅ ያለው ጠበቃ በንግግሩ መሀል ቆም ብሎ “እየተከተሉኝ ነው ጌታዬ?” ሲል ዳኛውን ይጠይቃቸዋል፡፡ ዳኛውም “አዎ በቅርበት እተከተልኩህ ነው፡፡ ግን ግራ የገባኝ ነገር ወዴት ነው የምትሄደው?” በማለት መልሰው በነገር ጠቅ አድርገውታል፡፡

Ethiopian city bans smoking in public places | Capital News


Ethiopian city bans smoking in public places | Capital News.

Source: CAPITAL NEWS

Ethiopia, Jan 13 – An Ethiopian city has banned smoking in public places with fines more than an average monthly wage, the first city in the country to do so, reports said Tuesday.

The decision by the northeastern city of Mekele, capital of the Tigray region, makes smoking illegal in bars, restaurants, schools and hospitals, as well as outdoors in stadiums and during religious festivals.

Advertising tobacco is also banned, Ethiopian media reported.

Fines have been set at $50 for individuals and $150 for owners of bars or restaurants, a stiff punishment in a country where average monthly salaries are less than $40, according to the World Bank.

Ethiopia’s parliament last year voted to ban smoking in public places to combat tobacco-related diseases, but the law had not been enforced until now.

Nearly one in 10 young Ethiopians smoke, according to the World Health Organization.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 9,769 other followers

%d bloggers like this: