ክሪሚናሊስቲክስ

ክሪሚናሊስቲክስ (criminalistics) ምንድነው?

ተሳስቶ ላለማሳሳት-የአስፈላጊነቱ ማሳያ

የታላቁ ግድብ ታላቁ ሰው ኢንጂነር ስመኘው በቀለ ሞትን ተከትሎ ሰሞነኛ መላምቶች፣ ግምቶችና አስተያየቶች ፌስቡክን ወረውት ነበር፡፡ የፖሊስ ሪፖርት ይፋ ከመደረጉ በፊት ማን ገደላቸው? ለሚለው ጥያቄ ወንጀሉን ማን ሊፈጽመው እንደሚችል ሁሉም በየፊናው መላምት አቅርቧል፡፡ ከሪፖርቱ በኋላ ደግሞ ራሳቸውን አጠፉ? ወይስ ተገደሉ? የሚለው ጥያቄ ትልቅ የመወያያ ርዕስ ሆኖ ነበር፡፡ ማስረጃ በአግባቡ ተሰብስቦ በተሟላ መልኩ የፎረንሲክ ምርመራ በብቁ ባለሞያ ሳይካሄድ ስለ አሟሟት ሆነ ስለ ገዳይ ማንነት የተረጋገጠ ነገር ማውራት አይሞከርም፡፡ ከዚህ በተቃራኒ ፖሊስ በሰጠው መግለጫ ላይ ከተለያየ አቅጣጫ አስተያየትና ትችት መሰንዘር ትክክለኛና ገንቢ ይሆን ነበር፡፡ ሆኖም በሪፖርቱ ላይ በግልጽ ከሚታዩ ግዙፍ ጉድለቶችና አደናጋሪ ብሎም እርስ በእርስ ከሚጣረሱ ገለጻዎች ገሚሱ ያክል እንኳ የመወያያ ርዕስ አልሆኑም፡፡

በጣት የሚቆጠሩ ቢሆኑም ፎረንሲክ ጠቀስ አስተያየቶች በማህበራዊ ሚዲያ ቀርበዋል፡፡ አብዛኛዎቹ ትክክል እና አስተማሪ ናቸው፡፡ በግሌ ካነበብኳቸው ውስጥ ሁለት ነጥቦች ነጋሪት ጋዜጣ ላይ እንዳለው ዓይነት ‘ማረሚያ’ ያስፈልጋቸዋል፡፡

የባሩድ ቅሪት በእጥበት ይለቃል?

የመተኮስ ሂደትን ተከትሎ አብዛኛውን ጊዜ የባሩድ ቅሪት (Gun Shot Residue) በተኳሹ እጅ እና በከፊልም ልብስ ላይ ይገኛል፡፡ በወንጀል ምርመራ ሂደት የዚህ ቅሪቱ የማስረጃ ፋይዳ በጣም ከፍተኛ ነው፡፡ ምክንያቱም ቅሪቱ የተገኘበት ሰው ወንጀሉ የተፈጸመበትን መሳሪያ ይዞት እንደነበር ያረጋግጣል፡፡ ቅሪት የበርካታ Organic እና Inorganic ኬሚካላዊ ውህዶች ድምር ውጤት ነው፡፡ ሆኖም አብዛኛዎቹ በአካባቢያችን ስለሚገኙ ምንጫቸው የጦር መሳሪያ ተኩስ ላይሆን ይችላል፡፡ አብዛኛዎቹ ኬሚካላዊ ቅሪቶች ከአካባቢያችን ጋር ባለን ንክኪ የተነሳ እጃችን ላይ ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ በዚህ የተነሳ የፎረንሲክ ሳይንቲስቶች ከአካባቢያዊ ንክኪ የማይተላለፉና የጦር መሳሪያ ተኩስ ውጤት የሆኑትን ሶስቱን ብቻ ለይተዋል፡፡ እነዚህም፤

  • lead styphnate
  • antimony sulphide
  • barium nitrate ናቸው፡፡

ስለሆነም በፎረንሲክ ሳይንስ የባሩድ ቅሪት (Gun Shot Residue) የሚለው አገላለጽ እነዚህን ሶስት ኬሚካላዊ ቅሪቶች እንደሚያመለክት ግልጽ መሆን ይኖርበታል፡፡

የባሩድ ቀሪትን አስመልከቶ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ በቀረበ አስተያየት መሰረት ቅሪቱ ያለበት እጅ ቢታጠብ ወይም በአልኮል ቢፀዳ ቅሪቱ አይጠፋም፡፡ እውነታው ግን ፍጹም የዚህ ተቃራኒ ነው፡፡ በዚህ ነጥብ ላይ የዘርፉ ባለሞያ የሚሉትን እስቲ እንመልከት፤

GSR [Gun Shot Residue] evidence can be lost or destroyed if evidence connected to the incident is not properly preserved. The simple act of washing one’s hands or clothing may remove important GSR evidence. (Kling, 2009)

የባሩድ ቅሪት ድራሹ እንዲጠፋ አልኮና እጥበት አያስፈልግም፡፡ ለምሳሌ ቅሪት የነካውን እጅ ኪስ ውስጥ በመክተት እንዲሁም በላብ ይለቃል፡፡ ከዚያም አልፎ በንክኪ ይተላለፋል፡፡ የቆይታ ጊዜውም በጣም አጭር ነው፡፡

ሌላው መረሳት የሌለበት መሰረታዊ ነጥብ የባሩድ ቅሪት መኖሩ በእይታ አይረጋገጥም፡፡ ማስረጃዎቹን መሰብሰብ እንዲሁም የባሩድ ቅሪት መሆናቸውን በቤተ ሙከራ ለማረጋገጥ ጥልቅ ዕውቀት ይጠይቃል፡፡ ቅሪት መኖሩን ለማረጋገጥ የሚደረጉ ሙከራዎች /tests/ በጣም በርካታ ናቸው፡፡ እ.ኤ.አ በአስራ ዘጠኝ ሰማንያዎቹ አካባቢ ሰፊ ተቀባይነት አግኝተው ይሰራባቸው የነበሩ የሙከራ ዘዴዎች ሶስት ናቸው፡፡ እነሱም፤

  • neutron activation
  • flameless atomic absorption spectrometry (FAAS)
  • እና scanning electron microscopic-energy dispersive x-ray spectrometry (SEM-EDX) ናቸው፡፡

FAAS እና SEM-EDX አሁንም ድረስ ተመራጭ ሆነው እየተሰራባቸው ሲሆን neutron activation ግን ከሶስቱ የቅሪት ዓይነቶች መካከል ሊድ / lead/ በደንብ መለየት ባለመቻሉና ሙከራውን ለማካሄድ ደግሞ የኒክሌር ማብለያ / nuclear reactor/ ስለሚያስፈልግ ከሚጠይቀው ከፍተኛ ወጪ አንጻር እ.አ.አ ከ1990 ወዲህ ቀርቷል፡፡ (Schwoeble & Exline, 2000)

Advertisements
Pages: 1 2 3 4 5 6 7 8

13 replies »

  1. Sorry for the accident my honor teacher! Please can you tell me how I can get exit questions with their answers?

  2. you are the real resourced person, It so bad wish you speedy cure from injury.
    I was not browse the blogger for the last six months.

  3. I am happy to hear that you are fine now. May God be with you. my educational background is not law but I used to follow your blogs, information and draft laws. I am benefited much out of this blog. hence, I hope you will continue helping us.
    Thank you so much

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.