ኢ-ሚዛናዊነት በአስተዳደር ህግ ውስጥ

ኢ-ሚዛናዊነት በአስተዳደር ህግ ውስጥ

ኢ-ሚዛናዊነት

የስልጣን አጠቃቀምን አላግባብ ከሚያሰኙት ምክንያቶች አንዱ ኢ-ሚዛናዊነት ነው፡፡ ያም ሆነ ግን ወጥና ግልጽነት ባለው መልኩ ትርጓሜና አፈፃፀሙን መወሰን ለፍርድ ቤቶች አስቸጋሪ ስራ ነው፡፡ ሎርድ ሃሪሻም የተባሉ ዳኛ የሚዛናዊነት መስፈርትን አስመልክቶ በሰጡት አንድ ፍርድ ላይ አስቸጋሪነቱን በእንዲህ መልኩ ገልፀውት ነበር፡፡

ሁለት አመዛዛኝ ሰዎች የአመዛዛኝት ማዕረጋቸውን ሳይነጠቁ ተመሳሳይ በሆኑ ፍሬ ነገሮች ወይም ሁኔታዎች ላይ ተቃራኒ ድምዳሜ ላይ ሊደርሱ ይችላሉ፡፡

የኢ-ሚዛናዊነት ጽንሰ ሀሳብ ህሊናዊ (subjective) መሆኑ ለአፈፃፀሙ አስቸጋሪነት ምክንያት ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ ከዚህ ባህርዩ የተነሳ አንድን ድርጊት ወይም ውሳኔ ኢ-ሚዛናዊ ብሎ ለመፈረጅ በተለያዩ ዳኞች የተለያየ ድምዳሜ ላይ መደረሱ አይቀርም፡፡ መጥፎ ወይም ትክክለኛ ያልሆነ ውሳኔ በብዙ ሰዎች ዘንድ ተቀባይነት ባይኖረውም እንኳን ከስልጣን በላይ ተብሎ ሊሰረዝ አይችልም፡፡ አንድን ውሳኔ በሚዛናዊነት መስፈርት መመርመር በከፊል ይዘቱን ወይም የውሳኔውም ትክክለኛነት መመርመርን ያስከትላል፡፡  ይህም ዳኞች በውሳኔ ሰጪው ቦታ ተተክተው በራሳቸው አቋምና እምነት መሰረት በፖሊሲ ጥያቄዎች ላይ እንዲወስኑ በር ይከፍታል፡፡ እንዲህ ዓይነት ሁኔታ ከተከሰተ ደግሞ የስልጣን ክፍፍል መርህ ይጣሳል፤ በፍርድ ቤቶች ጣልቃ ገብነት ምክንያት ውጤታማ አስተዳደር ይሰናክላል፡፡

በዚህ የተነሳ ኢ-ሚዛናዊነት የስልጣን አለአግባብ መለኪያ በመሆን ተቀባይነት ያገኘው በጣም በጠባብ ሁኔታዎች ብቻ ነው፡፡ ይህ አይነቱ ኢ-ሚዛናዊነት በተለይ በእንግሊዝና በአውስትራሊያ ‘የዌንስበሪ ኢ-ሚዛናዊነት’ (Wendensebery Unreasonableness)  የሚል ቅጽል ስያሜ ሲኖረው በአሁኑ ወቅት በአስተዳደር ህግ ባለሙያዎች ዘንድ ከአፍ የማይጠፋ ተጠቃሽ ቃል ሆኗል፡፡ ይህ መለኪያ የዳበረው ‘በ’ Associated Provincial Picture Houses እና Wednesbury Corporation መካከል በነበረው ጉዳይ ሲሆን ኢ-ሚዛናዊ ተብሎ አቤቱታ የቀረበበት ጉዳይ የሲኒማ ቤት ፈቃድ የሚሰጠው የዌንስበሪ ኮርፖሬሽን ፈቃድ ለማግኘት ከ15 ዓመት በታች የሆናቸው ህፃናት ዕሁድ ቀን ወደ ሲኒማ ቤት እንዳይገቡ የሚከለክል ቅድመ ሁኔታ በማስቀመጡ ነበር፡፡ ዳኛ ሎርድ ግሪን (Lord Green) በዚህ ጉዳይ የሰጡት ውሳኔ አሁንም ድረስ የኢ-ሚዛናዊነት መለኪያ ተደርጎ ይወዳል፡፡ እንደ እሳቸው አባባል  አንድ ውሳኔ ኢ-ሚዛናዊ ተብሎ ሊፈረጅ የሚችለው ውሳኔው ሲበዛ ኢ-ሚዛናዊ ከመሆኑ የተነሳ አንድ አመዛዛኝ ባለስልጣን እንዲህ አይነቱ ውሳኔ ላይ አይደርስም ተብሎ ሲገመት ነው፡፡

የሚዛናዊ ባለስልጣን መለኪያ ሚዛናዊነትን ከኢ-ሚዛናዊነት በጠራ መልኩ ለመለየት አይረዳም፡፡ የመስመሩ አለመጥራት በአስተደደሩ ውስጥ የዳኞች ጣልቃ ገብነት ማስከተሉ አይቀሬ ነው፡፡ በመለኪያው መሰረት ዳኛው ሚዛናዊ የተባለ ባለስልጣን ምን እንደሚያስብ የመወሰን ሰፊ ስልጣን ያገኛል፡፡ ስለሆነም የዚህ መርህ አፈፃፀም አንድ ጤነኛ አስተዳደር ፈጽሞ ይህን መሰሉን ውሳኔ ሊሰጥ አይችልም ተብሎ በሚገመትባቸው በጣም ከልክ በላይ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ብቻ የተገደበ ነው፡፡

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.