Site icon Ethiopian Legal Brief

የመገናኛ ብዙሃን እና የጋዜጠኞች የምርጫ አዘጋገብ የስነ ምግባር እና አሰራር መመሪያ ቁጥር 02 /2013

የመገናኛ ብዙሃን እና የጋዜጠኞች የምርጫ አዘጋገብ የስነ ምግባር እና አሰራር መመሪያ ቁጥር 02 /2013

 

ምዕራፍ አንድ ጠቅላላ

አንቀጽ 1 አውጪ ባለስልጣን

የኢትዮጵያ ብሔራዊ የምርጫ ቦርድ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 133/2011 አንቀጽ 8 ንኡስ አንቀጽ (1) እና በኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖሊቲካ ፓርቲዎች እና የምርጫ ስነ ምግባር አዋጅ ቁጥር 1162/2011 ዓ.ም. አንቀፅ 44 ንኡስ አንቀፅ (4) አንቀፅ 123 እና አንቀፅ 126 መሠረት ይህንን መመሪያ አውጥቷል፡፡

 

አንቀፅ 2   አጭር ርዕስ

ይህ መመሪያ « የመገናኛ ብዙሃን እና የጋዜጠኞች የምርጫ አዘጋገብ የሥነ ምግባር እና አሰራር መመሪያ ቁጥር 02/2013 ዓ.ም» ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል።

 

አንቀፅ 3 ትርጓሜ

የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር በዚህ መመሪያ ውስጥ፡-

 

አንቀፅ 4 የፆታ አገላለፅ

በዚህ መመሪያ ላይ በወንድ ፆታ የተደነገገው የሴትንም ፆታ ያጠቃልላል፡፡

አንቀጽ 5 አላማ

የመገናኛ ብዙሃን ምርጫ ፍትሃዊ፣ ሚዛናዊ እና ትክክለኛ እንዲሆን የሚያበረክቱት ሚና ከፍተኛ መሆኑን በመገንዘብ፤የመገናኛ ብዙሃን እና ጋዜጠኞች በምርጫ ጣቢያዎች ተገኝተው በሚዘግቡበት ወቅት የሚኖራቸው መብት፣ የስነምግባር ሀላፊነት እና ግዴታዎችን መደንገግ ለምርጫ ሂደት መሳካት አስፈላጊ ሆኖ ስለተገኘ ይህ መመሪያ ወጥቷል፡፡

አንቀፅ 6 የተፈፃሚነት ወሰን

ይህ መመሪያ በምርጫ ወቅት ሀገሪቱ ውስጥ ምርጫን አስመልክቶ በሚከናወን ዜናን፣ ዘገባን፣ ሪፖርትን፣ ወይም ማናቸውም ሌላ መረጃን የማተም፣ የማሰራጨት እና የማቅረብ ተግባር ላይ የሚሳተፍ ማንኛውም የመገናኛ ብዙሃን ወይም ጋዜጠኛ ላይ ተፈፃሚ ይሆናል።

 

ምዕራፍ ሁለት

የመዘገብ ፈቃድ ጥያቄ አቀራረብ እና አሰጣጥ

አንቀፅ 7 የምርጫ ሂደትን ለመከታተል ጥያቄ ማቅረብ ስለመቻሉ

 

አንቀፅ 8   ስለ እውቅና ጥያቄ አቀራረብ እና አሰጣጥ

አንቀፅ 9 ቦርዱ በሚያዘጋጀው ቅፅ ላይ ስለሚሞሉ መረጃዎች

ቦርዱ ማመልከቻ የሚቀርብበትን ቅፅ  የሚያዘጋጅ ሲሆን፤ ቅጹ ምርጫን በምርጫ ጣቢያ ውስጥ በ200 ሜትር ዙርያ ውስጥ ገብቶ ለመዘገብ ጥያቄ የሚያቀርቡ የመገናኛ ብዙሀን የሚከተሉትን ማካተት ይኖርበታል።

አንቀፅ 10 ከፍቃድ ጥያቄው ጋር ተያይዘው ስለሚቀርቡ ሰነዶች

የመገናኛ ብዙሃኑ ከሚያቀርቡት ማመልከቻ ጋር፡-

 

አንቀፅ 11 የፍቃድ ጥያቄው ውድቅ የሚሆንባቸው ምክንያቶች

አንድ የመገናኛ ብዙሃን ወይም ጋዜጠኛ እንደ አግባብነቱ በሚከተሉት ምክንያቶች ምርጫን የመዘገብ ፈቃድ ጥያቄው ውድቅ ሊደረግበት ይችላል፡-

አንቀፅ 12 ውድቅ የተደረገ ጥያቄ ላይ ስለሚቀርብ ቅሬታ

 

አንቀፅ 13 የመዘገብ ፈቃድ መታወቂያ ካርድ ስለመስጠት

ሀ. የቦርዱ አርማ፣

ለ. ጋዜጠኛ የሚል ከቅርብ ርቀት ሊለይ የሚችል ቀለም ያለው ፅሁፍ

ሐ. የወከለውን ተቋም ስም፣ ፣

መ. የጋዜጠኛውን ስም እና ፎቶግራፍ ፣

ሠ.  የቦርዱን ማህተም፣

ረ.  መታወቂያው ፀንቶ የሚቆይበት ጊዜ፣

ሰ.   የመታወቂያ ቁጥር፣

ሸ.   ፈቃዱን የሠጠው ኃላፊ ፊርማ እና፣

ቀ.   የባለመታወቂያው ፊርማ፡፡

 

ምዕራፍ ሶስት

የመገናኛ ብዙሀንና የጋዜጠኞች መብቶች፣ ግዴታዎች እና ሃላፊነቶች

አንቀፅ 14 የምርጫ ሂደትን ለመዘገብ ፈቃድ የተሰጠው ጋዜጠኛ መብት ማናቸውም ምርጫን ለመከታተል ፈቃድ የተሰጣቸው የመገናኛ ብዙሀን ወይም ጋዜጠኞች እንደአግባብነቱ የሚከተሉት መብቶች ይኖራቸዋል፣

አንቀፅ 15) የምርጫ ሂደትን ለመዘገብ ፈቃድ የተሰጠው ጋዜጠኛ ግዴታዎች  ማንኛውም ምርጫን ለመከታተል የእውቅና ካርድ የተሰጠው የመገናኛ ብዙሀን ወይም ጋዜጠኛ የሚከተሉትን ግዴታዎች ማክበር ይጠበቅበታል፤

አንቀፅ 16- የመገናኛ ብዙሀን በምርጫ ነክ ጉዳዮች ላይ ያለባቸው ግዴታዎች

መ/  ገንዘብ ወይም ድጋፍ ከሚሰጠው ሰው ወይም ከደንበኛው ወይም፣ ሠ/   ከሌላ ማንኛውም ድርጅት ወይም ሰው፡፡

አንቀፅ 17 የመገናኛ ብዙሀንና የጋዜጠኞች የምርጫ ሂደትን የመከታተል እና የመዘገብ ሃላፊነቶች

ሀ. ስለ ምርጫ ሂደቶች፣

ለ. በምርጫ ህጐች እና አሠራሮች

ሐ. በዚህ የስነ-ምግባር መመሪያ ድንጋጌዎች ላይ

የተሟላ ስልጠና እንዲያገኙ እና በቂ ግንዛቤ እንዲኖራቸው ጥረት ማድረግ አለባቸው።

አንቀፅ 18 የእውቅና ካርድ ስለመሠረዝ ወይም ስለማገድ

ቦርዱ አንድ የመገናኛ ብዙሀን ወይም ጋዜጠኛ የምርጫ ሂደትን እንዲከታተል የተሰጠውን በኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ እና ስነምግባር አዋጅ እና በዚህ መመሪያ የተደነገጉትን ግዴታዎች ወይም ሀላፊነቶች ጥሶ ሲገኝ ቦርዱ እስኪያጣራ ድረስ የሰጠውን ፈቃድ ሊያግድ ወይም ጥሰቱን ሲያረጋግጥ ሊሰርዝ ይችላል፡፡

 

አንቀፅ 19 ስለምርጫ ነክ መልዕክቶችና የፓለቲካ ማስታወቂያ

 

አንቀፅ 20 በምርጫ ሂደቶች ላይ ትምህርት እና ገለፃ ስለማስተላለፍ መገናኛ ብዙሀን ቦርዱ በሚሰጠው መረጃ መሠረት ገለልተኛ በመሆን በሚከተሉት የምርጫ ሂደቶች ላይ ያተኮሩ ትክክለኛ የመራጮች ትምህርት ማስተላለፍ  ይችላሉ፣

 

ሀ. የመራጮች ምዝገባ መቼ እንደሚካሄድ፣

ለ. መቼ፣ የት እና እንዴት ድምፅ እንደሚሰጥ፣

ሐ. ድምፅ አሰጣጥ ሂደቱ በሚስጥር እንደሚካሄድ፣

መ. መራጩ ህዝብ ከምርጫ ተሣትፎው ጋር በተያያዘ ከማንኛውም ተፅእኖ የተጠበቀ መሆኑን፣

ሠ. የድምፅ መስጠትን አስፈላጊነት፣

ረ. ስለተለያዩ አካላት ሚና እና

ሰ. በምርጫ ህጉ በተካተቱ ተመሳሳይ ጉዳዮች ላይ።

አንቀፅ 21 አካታችነት

ማናቸውም ጋዜጠኞች እና የመገናኛ ብዙሀን በሚያደርጓቸው የምርጫ ዘገባዎች፡-

አንቀፅ 22 ስለ ክፍያ

አንቀፅ 23 የምርጫ ቅስቀሳን ማስተናገድ ወይም ማስተላለፍ የማይፈቀድበት ወቅት ማናቸውም የመገናኛ ብዙሀን እና ጋዜጠኛ ድምፅ የሚሰጥበት ቀን አራት ቀን ከቀረው በኋላ የእጩ ተወዳዳሪ ወይም የፖለቲካ ድርጅት የምርጫ ቅስቀሳን ማተም ወይም ማሰራጨት ወይም መዘገብ የለበትም።

አንቀፅ 24 ምርጫ ትንበያ እና ውጤት   ማናቸውም የመገናኛ ብዙሃን ወይም ጋዜጠኛ የምርጫ ውጤት ትንበያ ማድረግ አይችልም፡፡ ነገር ግን በምርጫ ጣቢያ እንዲሁም በምርጫ ክልል ደረጃ ውጤቶች ይፋ ስለሆኑ ውጤቶች ዘገባ መስራት ይችላሉ፡፡

አንቀፅ 25 ስጦታ መቀበል የተከለከለ ስለመሆኑ

1) ማንኛውም ጋዜጠኛ ወይም የመገናኛ ብዙሀን

ሀ.    በጉቦ፣

ለ.    በስጦታ፣

ሐ.    በጥቅማጥቅም

መ. በማንኛውም ሁኔታ በመደለል የምርጫ ዘገባ ወይም ሪፖርት ማቅረብ የለበትም።

ሠ. ማንኛውም ጋዜጠኛ ወይም የመገናኛ ብዙሀን ትራንስፖርትም ሆነ ሌላ ምንም              አይነት መደለያ ከፓርቲዎች፣ ከፖለቲከኞች ወይም ከእጩዎች መቀበል              የለባቸውም።

አንቀፅ 26 ጥቅም ግጭትን ማስወገድ

ማንኛውም የመገናኛ ብዙሃን ወይም ጋዜጠኛ የምርጫ ዘገባ በሚሰራበት ወቅት የጥቅም ግጭትን ማስወገድ አለበት፡፡

አንቀፅ 27 ስለፖለቲካ ፓርቲዎች እና እጩ ተወዳዳሪዎች ኃላፊነት ማናቸውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም እጩ ተወዳዳሪ፣

አንቀፅ 28 ስለ ምርጫ አስፈፃሚ አካል ኃላፊነት

ሀ. የመገናኛ ብዙሃን፣ የጋዜጠኞች፣ የፓርቲዎችን እና የእጩ ተወዳዳሪዎች የመናገር ነፃነት ማክበር እና በህግ መሠረት ስራዎቹን ለመገናኛ ብዙሀን ተደራሽ ማድረግ አለበት።

ለ.  መረጃ እና የእውቅና መታወቂያ በመስጠት ረገድ በመገናኛ ብዙሀን መካከል ልዩነት መፍጠር የለበትም።

ሀ. የመራጮችን ምዝገባ፣ የመራጮችን መዝገብ ለሕዝብ ክፍት ማድረግና የድምፅ አሰጣጡን ሥነ ሥርዓት፤

ለ.  በምርጫ ጣቢያው የተመዘገበውን እና ድምፅ የሰጠውን ሕዝብ ብዛት፤

ሐ.  የምርጫ አስፈፃሚዎችን ተግባራትና የተሰጣቸውን ሥልጠና እና

መ.  በሥራ ላይ ያሉ የሥነ ምግባር መመሪያዎችንና የአሠራር ደንቦችን  በተመለከተ ሊሆን ይችላል፡፡

ሀ. የምርጫውን አጠቃላይ ውጤት፤ በምርጫ ጣቢያ፣ በምርጫ ክልል ወይም በክልል ደረጃ በታየው ውጤት ላይ ተመስርቶ መተንበይ፤

ለ. ድምፅ አሰጣጡ ስለሚያመላክተው አዝማሚያ ወይም ከድምፅ አሰጣጡ ስለሚጠበቀው ውጤት አስተያየት መስጠት፤

ሐ. ስለፖለቲካ ፓርቲዎች፣ ስለዕጩዎች ወይም ስለምርጫው የፖለቲካ ሃሳብ መሰንዘር፤

መ. በፖሊሲ ጉዳዮች ላይ፣ ተገቢው ሥርዓት ስለመከበሩ አስተያየት መስጠትን፤ በሌሎች አከራካሪ ጉዳዮች ላይ ግምታዊ አስተያየት መስጠት ወይም ማቅረብ እና

ሠ. አሉባልታዎችን በተመለከተ አስተያየት መስጠት የለባቸውም፡፡

 

 

ክፍል አምስት  ልዩ ልዩ ድንጋጌዎች

አንቀፅ 27 ስለ መመሪያ መጣስ  ማንኛውም መገናኛ ብዙሃን ወይም ጋዜጠኛ የዚህ መመሪያ ድንጋጌዎች ተላልፎ ሲገኝ ቦርዱ ከሚመለከተው አካል ጋር በትብብር በመስራት አስፈላጊውን የእርምት እርምጃ እንዲወሰድ ሊያደርግ ይችላል፡፡

 

አንቀፅ 28 የተሻሩ መመሪያዎች

ይህንን መመሪያ የሚቃረን ማንኛውም መመሪያ እና ልማዳዊ አሰራር በዚህ መመሪያ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚነት አይኖረውም።

 

አንቀፅ 29 መመሪያው የሚፀናበት ጊዜ

ይህ መመሪያ ቦርዱ ካፀደቀበት ጥቅምት 18 ቀን 2013 ዓ.ም ጀምሮ የፀና ይሆናል።

 

 

ብርቱካን ሚደቅሳ

የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ

ሰብሳቢ

Exit mobile version